Het sociaal domein in Nederland is de laatste jaren enorm veranderd. Begin 2015 zijn drie grote taakgebieden daarbinnen onder verantwoordelijkheid van de gemeenten gebracht.

De Awbz ging deels over naar de Wmo en de Zorgverzekeringswet. Gemeenten zijn daardoor verantwoordelijk voor de ondersteuning en begeleiding van hun burgers. Ook beschermd wonen is een verantwoordelijkheid van gemeenten geworden.

Daarnaast zijn de gemeenten met de invoering van de Participatiewet verantwoordelijk geworden voor mensen met arbeidsvermogen die ondersteuning nodig hebben.

Met de Jeugdwet tenslotte is ook de verantwoordelijkheid van de gemeenten uitgebreid met de provinciale (geïndiceerde) jeugdzorg, de gesloten jeugdzorg, geestelijke gezondheidzorg voor kinderen en jongeren (jeugd-ggz), zorg voor jeugd met een lichte verstandelijke beperking (jeugd-lvb) en de ggz in het kader van het jeugdstrafrecht (forensische zorg). Ook jeugdbescherming en jeugdreclassering zijn daarmee een gemeentelijke taak geworden.

Bij de omvorming van het sociaal domein onderscheiden we twee dimensies. Een bestuurlijk/ organisatorische transitie. Die ziet toe op de ordentelijke overdracht van taken.

Een zorginhoudelijke transformatie moet – liefst parallel aan de transitie – voorzien in een omvorming van het doen en laten. Bij inwoners, professionals en systeemhouders.

Dat de transformatie op het sociaal domein niet zonder slag of stoot zijn beslag krijgt is intussen wel duidelijk. De veranderingen zijn ingrijpend en de beperkte budgetten maken het geheel tot een wel hele grote uitdaging. Zeker daar waar oud en nieuw – beheersing en ontwikkeling – elkaar raken. Daar schuurt het. Doet het pijn. Daar komen ambities, uitdagingen en (on-)mogelijkheden van het meest pregnant naar voren. Bij de inwoners, de professionals, hun organisaties en de susteemhouders.
Over één ding is iedereen het wel eens: het kan en moet beter dan voorheen. Een beetje kantelen kan niet! De omvorming van het sociaal domein is mede hierdoor een energieke mix van verantwoordelijkheid, actie en bewustzijn.

Dat gaat niet vanzelf. Het is geen kwestie van een decreet dat je afkondigt. Het draait om onderling respect, verantwoordelijkheid nemen en waardering voor de talenten van elk mens.

De veranderopgaven worden bij voorkeur samen met inwoners en maatschappelijke organisatie uit zorg, onderwijs en welzijn opgepakt. Hoe dat het beste kan of moet, is voor alle betrokkenen nog een zoektocht.

Succesvol investeren in het zelf organiserend vermogen van de samenleving vraagt om een slagvaardige overheid en om kennis en gebruik van een passend instrumentarium op het gebied van proces- en projectmatig werken. Het vraagt ook om kostenbewustzijn van medewerkers. Dat is – voor iedereen – een punt van verbetering.

Het is een proces van jaren. Een vindtocht ook. Doorheen ambities, beleidsvoornemens en ervaringen uit de praktijk. Verbinding daartussen is voorwaardelijk voor het welslagen van de gehele operatie. Vragen over toegang, arrangement, samenwerking, contracteren en verantwoorden spelen immers op alle terreinen binnen het sociaal domein. Naast een gedeelde visie zijn dit onderwerpen waarop afstemming mogelijk en nodig is.

De kern van de transformatieopgave ligt in het meebewegen met de kracht van de samenleving en juist daardoor hele mooie dingen kunnen doen.

Bij die opgave zijn de adviseurs van Vondel & Nassau een graag geziene sparringpartner. Wij verkennen, richten en borgen de voor de opgave benodigde bestuurlijke, financiële en uitvoerende slagkracht. Op basis van een heldere visie en missie. Aanvullend ook op dat wat mensen en organisaties zelf willen en kunnen. Kortom, wij benaderen de opgave steeds vanuit het perspectief van de toevoegende waarde voor en met onze opdrachtgevers.

De expertise van de adviseurs van Vondel & Nassau bestrijkt het complete sociaal domein: onderwijs en educatie, participatie en werk, armoede en schulden, welzijn en Wmo, cliëntenparticipatie, jeugd, bedrijfsvoering, monitoring en verantwoording. We hebben dan ook alles in huis om zowel overheden als maatschappelijke organisaties bij dit complexe proces te begeleiden.