Doorontwikkelen van het sociaal domein! door Irma van Rijswijk

  •  
    In 2015 vond de transitie plaats van de (Jeugd)zorg binnen het Sociaal domein binnen gemeenten. Veel gemeenten richten zich nu op het verder vormgeven van de zorg- en dienstverlening binnen het Sociaal Domein en bevinden zich in de transformatiefase, althans dat denken veel gemeenten. Mijns inziens is de het vraag of gemeenten echt bezig met het anders organiseren van het sociaal domein? Of is het met name de transitie en bijbehorende bezuinigingsoperatie die de discussie voedt?
    Mijn ervaring, binnen de gemeenten waar ik werkzaam ben geweest, is dat er op onderdelen van het Sociaal Domein en aanpalende gebieden (zoals Openbare Orde en Veiligheid) een doorontwikkeling heeft plaatsgevonden, maar er nog te beperkt sprake is van een integrale aanpak van de vraag van de burger, waardoor er zowel sprake is van versnippering binnen de interne gemeentelijke organisatie als ook binnen het gesubsidieerde en tweedelijns aanbod van zorg- en dienstverlening aan de burger.
     
    De vraag die de gemeente zich als regisseur van het stelsel wellicht moet stellen is: ‘waarom doen we wat we doen? De gemeente heeft per slot van rekening o.a. als taak burgers te ondersteunen waar noodzakelijk en zelfredzaamheid te vergroten. Enkele Tilburgse ambities zijn die ik tegen ben gekomen in openbare stukken zijn: burgers in hun (eigen) kracht zetten en de hen binnen de wijk meer verbinden (Participatie, Wijkgericht werken, Zelfredzaamheid vergroten). De gemeente wil meer inzetten op Vroegsignalering en Preventie om problematiek niet te laten escaleren en (dure) zorg waar mogelijk te voorkomen. Tilburg wil een goede Toegankelijkheid en goede Voorzieningen en (Jeugd)hulpverlening voor en aan burgers. Gemeente Tilburg wil dat burgers Participeren (Onderwijs / -vrijwilligers-Werk) en wil burgers Veiligheid bieden. De transformatie die daarvoor nodig is staat echter op gespannen voet met bezuinigingen.
    Om dit bovenstaande (en meer) te kunnen bewerkstelligen is het van belang dat vanuit een helicopterview gekeken wordt naar de burger. Dit vraagt om een meer integrale aanpak van vragen van burgers, met een passend georganiseerde, efficiënte toegang. Te vaak nog wordt er gefragmenteerd gekeken naar burgers, hebben zij met verschillende afdelingen binnen de gemeente (en daarbuiten) contact, waarbij de verbinding nog te beperkt aanwezig is. Het schakelen tussen verschillende nivo’s (van uitvoering tot beleid en verordening), tussen de verschillende beleidsterreinen is hierbij essentieel.
     
    Bovenstaande klinkt natuurlijk mooi, maar een visie alleen is niet genoeg. Visie moet je kunnen ‘doen’ en dat is nu net wat voor veel gemeenten lastig is. Efficiënte verbindingen leggen tussen beleid, gemeentelijke uitvoering en de inwoner, hoe doe je dat als gemeente? Zonder linkin’ pin met passend mandaat, mis je in mijn ogen enorm veel kansen.
    Binnen de A2 gemeenten heb ik als coördinator vorm gegeven aan een meer organische werkwijze; vergeet dat bottom up, top down, beleid, uitvoering, inwoner, nu eens. Haal die schotten weg en maak mengvormen, al naar gelang de (deel)opdracht die er ligt binnen het sociaal domein.  Bij het doorontwikkelen van het Sociaal Domein, waarbij ik sturing gaf op werkprocessen en kwaliteit, werkte ik nauw samen met collega’s van diverse beleidsterreinen/afdelingen en collega coördinatoren van het Sociaal Domein van de A2 gemeenten. Het is m.i. van belang dat professionals op alle nivo’s zich in de spiegel durven aankijken en zich de vraag stellen; ‘waarom doen we wat we doen?’, ‘waarom doen we dat op deze wijze?’, ‘wat werkt er wel en wat niet?”, en ‘hoe kunnen we dat zo efficiënt mogelijk verbeteren?’. Dat vraagt los kunnen komen van structuren als beleidsterreinen en afdelingen.
    Ik heb me m.n. gericht op het intern verbinden van de verschillende onderdelen van het Sociaal Domein (WMO, Leerplicht, CJG, Sociaal Team c.q. wijkteams maar ook W&I) en aanpalende beleidsterreinen door ze te zien als een organisch geheel.
     
    Het is dus essentieel dat de visie op zorg- en dienstverlening vanuit de gemeente wordt doorvertaald naar de verschillende onderdelen. Daarmee doel ik op een visie voor het gehele Sociale Domein en de gemeente als geheel om deze vervolgens te vertalen naar zaken als: inrichting van de organisatie, beleid, werkprocessen en in- en externe samenwerkingsafspraken. Giet ze niet in beton, werk samen met inwoner, uitvoering, beleid en stakeholders van externe organisaties.
     
    Wanneer de visie binnen de gemeente helder is, kan er invulling worden gegeven aan deze vertaalslag. Een goede inrichting van de organisatie, informatiesystemen en overlegstructuren (wie zitten er wanneer om tafel en met welk doel) is van groot belang, als ook helderheid binnen gemeenten omtrent rol- en taakverdeling (wie wat doet). Dat klinkt wellicht als ’een open deur’ maar mijn ervaring is dat dit niet altijd helder is en er vaak ook ruis is omtrent ieders mandaat. Input van medewerkers van de verschillende onderdelen van het Sociaal Domein en breder de gemeente is van belang daar zij zicht hebben op de dagelijkse gang van zaken in de uitvoering.
     
    Allereerst ga ik dus op zoek naar het ‘waarom’; de visie van de gemeente op het Sociaal Domein (een aanpalende beleidsterreinen) en wensen die er liggen wensen. Ga ik na of iedereen die wensen heeft, als ik echt ga doorvragen? Welke ‘ja maars’ roepen er het hardst en werken contra-productief? Hoe zijn de verbindingen tussen beleid en uitvoering belegd? Hoe zijn de externe verbindingen gelegd en door wie? Wie staan er open voor een experiment? Etc.
    Dit heeft geresulteerd in het:
  • doorvertalen van de visie
  • inrichting van de organisatie (vanaf de toegang)
  • verbinden van verordeningen/beleidsterreinen
  • verbinden van de onderdelen van het Sociaal Domein (en aanpalende gebieden binnen de –deel- gemeente) –waar mogelijk fysiek in het pand
  • helderheid omtrent functieprofielen en mandaat
  • verder inrichten van informatiesystemen en meer sturing op kwantiteit/middelen middels het verbeteren van de managementinformatie,
  • verbeteren van werkprocessen en werkafspraken (in- en extern) en waar mogelijk deze eenduidig maken voor het gehele Sociale    domein (en aanpalende afdelingen),
  • kwaliteit en de borging hiervan – wat ook raakt in de inrichting - ,
  • vaststellen van een standpunt omtrent regievoering in casuïstiek (raakt in de visie) en doorvoering daarvan in werkprocessen, werk – en samenwerkingsafspraken.
  • Beter verbinden met stakeholders extern (voorliggend veld –nog onvoldoende benut -, eerste lijn en gespecialiseerde zorg)
     
    Er is voortgebouwd op wat er reeds was (binnen de A2 gemeenten), procesmatig gewerkt aan bovenstaande zaken en werden vorderingen door mij gemonitord en teruggekoppeld.  

Deel dit bericht

over vondel & nassau

Vondel & Nassau heeft zich gespecialiseerd als partner voor onze opdrachtgevers in het sociaal domein. We zoeken naar antwoorden en proberen duurzaam bij te dragen aan kwaliteitsverbetering. In het huidige politiek-maatschappelijk speelveld past het niet om te werken met kant-en-klare oplossingen. Organisaties zijn de afgelopen jaren dusdanig gedifferentieerd dat er voor iedere organisatie een duidelijke eigen identiteit is ontstaan. Onze visie is dan ook dat elke organisatie anders is en daardoor een andere op maat gemaakte aanpak of oplossing verdient.

Akkoord
Wij gebruiken cookies om de ervaring op onze website te verbeteren, statistieken bij te houden en je toegang te geven tot onze social media.
Door gebruik te maken van deze website of door op akkoord te drukken, ga je akkoord met ons cookiebeleid. Je kan cookies ook niet accepteren.